۱مه ۲۰۲۵ - محققان گزارش دادند که یک بار در هفته درمان با 2.4 میلی گرم سماگلوتید، به طور قابل توجهی استئاتوهپاتیت و علائم فیبروز کبدی را در بین بزرگسالان مبتلا به استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال متابولیک و فیبروز کبدی متوسط ​​یا پیشرفته کاهش داد.

در یافته‌های بخش اول فاز سوم آزمایش ESSENCE که در مجله پزشکی نیوانگلند منتشر شد، سماگلوتید ۲.۴میلی‌گرم(Wegovy، ساخت Novo Nordisk) در مقایسه با دارونما، بهبود بیشتری در چندین نقطه پایانی کبد ایجاد کرد. علاوه بر بهبود بیشتر در استئاتوهپاتیت و فیبروز کبدی، محققان همچنین کاهش وزن بیشتر، کاهش مقاومت به انسولین و بهبود در نشانگرهای غیرتهاجمی کبد را با این داروی آگونیست گیرنده ی GLP-1 مشاهده کردند.

دکتر آرون جی. سانیال، مدیر موسسه بیماری ‌های کبدی و سلامت متابولیک استراویتز-سانیال در دانشگاه ویرجینیا کامنولث و استاد دانشکده پزشکی دانشگاهVirginia Commonwealth ، گفت: «نیاز عمده‌ ای به درمان برای بیماران مبتلا به استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASH) وجود دارد که ایجاد اسکار در کبد آنها شروع شده است، اما هنوز به سیروز پیشرفت نکرده ‌اند. سماگلوتاید با نشان دادن بهبود در بافت ‌شناسی کبد، معیارهای تأیید قانونی را برآورده کرد، که به طور منطقی احتمال جلوگیری از سیروز و پیامدهای مرتبط را افزایش می ‌دهد. در کنار مزایای اثبات شده سماگلوتاید برای دیابت، چاقی و بیماری قلبی، این یک گام بزرگ به جلو برای بیماران مبتلا به MASH است که اغلب چاقی و دیابت دارند و در معرض خطر بیماری قلبی نیز هستند».

مطالعه ،ESSENCE یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌ و کنترل ‌شده فاز ۳در حال انجام است که شامل 1197 بزرگسال ۱۸ساله و بالاتر با تشخیص هیستوپاتولوژیک استئاتوهپاتیت، فیبروز کبدی مرحله ی 2 یا 3 و امتیاز فعالیت بیماری کبد چرب غیرالکلی(NAFLD) برابر با 4 یا بیشتر می باشد. شرکت ‌کنندگان به ‌صورت تصادفی با نسبت 2:1 به دو گروه تقسیم شدند: دریافت سماگلوتاید هفتگی یا دارونما همراه با مراقبت استاندارد به ‌مدت 72 هفته. بیوپسی کبدی در ابتدای مطالعه و پس از 72 هفته انجام شد. سه گروه متخصص آسیب شناسی اسلایدهای بافت ‌شناسی کبد را بررسی کردند تا مرحله فیبروز و امتیاز فعالیت NAFLD را تعیین کنند. هدف اولیه این مطالعه در بخش اول، بهبود استئاتوهپاتیت بدون بدتر شدن فیبروز کبدی و کاهش فیبروز کبدی بدون تشدید استئاتوهپاتیت بود.

مزایای کبدی با سماگلوتید

داده‌های مربوط به ۸۰۰شرکت ‌کننده اول ثبت ‌شده در آزمایش (میانگین سنی ۵۶سال) گزارش شد که از این تعداد، ۵۳۴نفر سماگلوتید و ۲۶۶نفر دارونما دریافت کردند. از گروه مورد مطالعه، ۵۵.۹ درصدبه دیابت نوع ۲مبتلا بودند. میانگین شاخص توده بدنی(BMI) در ابتدا ۳۴.۶کیلوگرم بر متر مربع بود. فیبروز مرحله ۳در ۶۸.۸ درصداز شرکت ‌کنندگان در ابتدای مطالعه شایع بود.

از بین شرکت‌ کنندگان، ۶۲.۹ درصد در مقایسه با ۳۴.۳ درصداز گروه دارونما، در هفته ی 72ام با سماگلوتید به بهبودی از استئاتوهپاتیت دست یافتند(تفاوت تخمینی، ۲۸.۷درصد؛ بازه ی اطمینان 95 درصد:۲۱.۱-۳۶.۲؛0.001P <).  کاهش فیبروز کبدی در بین ۳۶.۸ درصداز افرادی که سماگلوتید دریافت می ‌کردند در مقایسه با ۲۲.۴ درصد از افرادی که دارونما دریافت می ‌کردند، مشاهده شد(تفاوت تخمینی، ۱۴.۴درصد؛ بازه ی اطمینان 95 درصد:7.5 تا 21.3؛ 0.001P <). بهبود استئاتوهپاتیت به همراه کاهش علائم فیبروز در ۳۲.۷ درصداز گروه سماگلوتید در مقابل ۱۶.۱ درصداز افرادی که دارونما دریافت می‌کردند، رخ داد (0.001P <).  گروه سماگلوتید در هفته ی 72ام به کاهش وزن ۱۰.۵ درصدیدست یافتند، در حالی که این کاهش برای بزرگسالانی که دارونما دریافت می‌کردند ۲ درصدبود(تفاوت تخمینی، 8.5- درصد؛ بازه ی اطمینان 95 درصد: 9.6- تا 7.4-؛ 0.001P <).  هیچ تفاوت معناداری بین دو گروه در تغییر امتیاز درد جسمانی، بر اساس گزارش شخصی شرکت ‌کنندگان در پرسشنامه بررسی سلامت کوتاه‌مدت ۳۶ماده‌ای (SF-36)، مشاهده نشد.نمره ی فیبروز کبدی بهبود یافته که از طریق آزمایش غیرتهاجمی نشان داده شده است، در ۵۵.۸ درصداز گروه سماگلوتید و ۲۵.۵ درصداز گروه دارونما، ۰.۵امتیاز یا بیشتر کاهش یافت. کاهش ۳۰ درصدییا بیشتر در سفتی کبد در ۵۲ درصداز افراد دریافت کننده سماگلوتید و ۳۰.۳ درصداز افراد دریافت کننده دارونما رخ داد.

میزان کاهش مقاومت به انسولین در میان بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲، در افرادی که سماگلوتید دریافت می ‌کردند، کمی بیشتر از گروه دارونما بود.

مشخصات ایمنی

عوارض جانبی در ۸۶.۳ درصداز گروه سماگلوتید و ۷۹.۷ درصداز گروه دارونما گزارش شد. عوارض جانبی جدی در ۱۳.۴ درصداز بزرگسالان در هر گروه رخ داد. بیشتر عوارض جانبی مربوط به دستگاه گوارش بود که تهوع، اسهال، یبوست و استفراغ شایع ‌ترین آنها در بین دریافت کنندگان سماگلوتید بود. از بین شرکت ‌کنندگان، ۲.۶ درصداز دریافت کنندگان سماگلوتید و ۳.۳ درصداز دریافت کنندگان دارونما به دلیل یک عارضه جانبی، آزمایش را ادامه ندادند.

دکتر سانیال گفت: «این یافته‌ ها نشان داد که سماگلوتید می ‌تواند علاوه بر سایر اختلالات قلبی-متابولیکی که این دارو قبلاً برای آنها تأیید شده است، برای بزرگسالان مبتلا به بیماری کبدی نیز مفید باشد.در حالی که تاکنون بر بیماران مبتلا به زخم‌ های شدید کبدی تمرکز داشته‌ ایم، با توجه به تأثیرات مفید این دارو بر کبد، افراد مبتلا به بیماری ‌های اولیه کبدی که این دارو را برای درمان چاقی و دیابت دریافت می ‌کنند، ممکن است روند پیشرفت بیماری در آنها کندتر باشد و به مراحل شدیدتر نرسد. در نتیجه، بار بیماری آنها در آینده کاهش می‌ یابد».

آزمایش ESSENCE در حال انجام است و داده‌های بیشتری در بخش دوم مطالعه منتشر خواهد شد که نقاط پایانی بقای بدون سیروز را بررسی خواهد کرد.

دکتر سانیال گفت: مطالعات بیشتری نیز در بزرگسالان مبتلا به دیابت یا چاقی با بیماری کبدی استئاتوز مرتبط با اختلال متابولیک در مراحل اولیه و همچنین در بین بزرگسالانی که به درمان‌های ترکیبی برای MASH پاسخ نداده ‌اند، مورد نیاز است.

منبع:

https://www.healio.com/news/endocrinology/20250501/semaglutide-tied-to-significant-improvements-in-mash-liver-fibrosis-at-72-weeks